به‌شه‌کان

بەش: هەواڵی گشتی


تیرۆری دەوڵەتی بەشێکی جیانەکراوە لە ستراتێژی دەسەڵاتدارانی ئێران لە سەردەمی ڕێژیمی پاشایەتی و کۆماری ئیسلامی ئێران وەک "دابینکاری هێمنایەتی ناوخۆیی" و "بەرهەڵستی پێشگیرانە"ی ئەو رێژیمانە دژی جیابیران و خەباتکارانی نەتەوەی کورد بووە. 

رۆژی ١٧ی سێپته‌مبری ١٩٩٢ د. سادق شه‌ره‌فکه‌ندی سکرتێری گشتی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران و سێ که‌س له‌ هاوڕێیانی له‌ رێستۆرانی میکۆنۆسی به‌رلین، دوای کۆبوونه‌وه‌ی ئه‌نترناسیۆنال سۆسیالیست له‌ لایه‌ن تیرۆریسته‌کانی کۆماری ئیسلامی ئێرانه‌وه‌ تیرۆر کران. ئاکامی پێنج ساڵ دادگای به‌ناوبانگی میکۆنۆس مه‌حکووم کردنی رێبه‌رانی پله‌ یه‌کی کۆماری ئیسلامی ئێران بوو له‌ داڕشتن و به‌رێوه‌بردنی پلانی تیرۆری رێبه‌رانی کورد. دوای راگه‌یاندنی ئاکامی دادگا وڵاتانی ئه‌ندامی ئه‌نجوومه‌نی ئوروپا بۆ ماوه‌یه‌ک باڵیۆزه‌کانی خۆیانیان له‌ ئێران کشایه‌وه‌. 

تیرۆری دەوڵەتی بەشێکی جیانەکراوە لە ستراتێژی دەسەڵاتدارانی ئێران لە سەردەمی ڕێژیمی پاشایەتی و کۆماری ئیسلامی ئێران وەک "دابینکاری هێمنایەتی ناوخۆیی" و "بەرهەڵستی پێشگیرانە"ی ئەو رێژیمانە دژی جیابیران و خەباتکارانی نەتەوەی کورد بووە. 

لە سەرەتای دامەزراندنی ڕێژیمی ئیسلامی ئێران، تیرۆر وەک دیاردەیەکی ترسهێنەر لە پێناو ستراتێژی "صدور انقلاب اسلامی" بوو بە بەشیکی نەگۆڕ لە سیاسەتەکانی کۆماری ئیسلامی ئێران. سەرکەوتنی رواڵەتی ڕێژیمی ئێران لە بارمتەگرتنی ٥٥ ئەمریکایی باڵیۆزخانەی ئەو وڵاتە لە ئێران لە ساڵی ١٩٧٩دا کاربەدەستانی ئەو رێژیمەی بۆ گەشەپێدانی چەکی "کارایان" زۆرتر هاندا و بوو بە هۆی ئەوەیکە بە تیرۆر و بارمتەگرتن رۆژهەڵاتی ناوەراست بکاتە مەیدانی تیرۆر و مرۆڤ کوژی خۆی. له‌ هه‌شتاکاندا به‌شداری و ده‌ستێوه‌ردانی ئێران له‌ کاروباری ناوخۆیی لوبنان، پشتگیری له‌ هێزه‌ تیرۆریست و توندڕه‌وه‌کانی فلستینی وه‌ک حه‌ماس و جیهاد و حیزبوڵای لوبنان و پێشکه‌ش کردنی ساڵانه‌ نیوملیۆن به‌رمیل نه‌وت به‌ بێ به‌رانبه‌ر بۆ سووریا بۆ خه‌بات دژی "هێزی داگیرکه‌ر و سه‌هیۆنیستی" کۆماری ئیسلامی ئێران بوو به‌ زلهێزی مه‌رگهێنه‌ری ناوچه‌ی رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌راست، که‌ ماشینی تیرۆری ئه‌و، سنووره‌کانی رۆژهه‌ڵاتی ناڤینیشی ته‌نیوه‌. 

تیرۆر بە مەبەستی بەکاربردن وەک هێزی گوشار بۆ سەر کۆمەڵگای نێونەتەوەیی بەشێکی جیانەکراو لە ستراتێژی ڕێژیمی ئێرانە. لەو پێوەندییەدا ئێران جیا لە پشتیوانی لۆجیستیکی، پەروەردەی تیرۆریستان و بەکارهێنانیان وەک سەربازانی ونی ئیمان زەمان، هەوڵی داوە زۆرجار رۆڵی نێوینجی‌گەرایانە بگێڕێت و بەوە ویستی خۆی لەسەر قوربانیانی تیرۆر و بارمتەگیری بسەپێنێت. له‌ قه‌راخ کێشمه‌کێشه‌ ناونه‌ته‌وه‌ییه‌کاندا کۆماری ئیسلامی ئێران ده‌ستی کرد به‌ له‌ناوبردنی فیزیکی چالاکانی سیاسی و خه‌نیمه‌کانی خۆی له‌ ده‌ره‌وه‌ی وڵات. له‌ ماوه‌ی نێوان ١٩٨٢ تا ١٩٩٦ زیاتر له‌ شه‌ست که‌س له‌ ئه‌ندامانی هێزه ‌ئۆپۆزیسیۆنه‌کان له‌لایه‌ن کۆماری ئیسلامی ئێرانه‌وه‌ ته‌نیا له‌ وڵاتانی ئه‌ندامی ئه‌نجوومه‌نی ئوروپا تیرۆر کراون که‌ له‌وانه‌ دوو رێبه‌ری پایه‌به‌رزی گه‌لی کورد دکتۆر قاسملوو و دکتۆر سادق شه‌ره‌فکه‌ندی به‌رچاوترینیانن. 

ئێرانی خاوەن ئەزموون لە تیرۆریزمی ناودەوڵەتیدا بۆ گەشەپێدانی ماشێنی مرۆڤکوژی خۆی لە ماوەی ساڵانی رابردوودا بە دامەزراندنی سوپای قودس و گەشەپیدانی "بەرگری پێشگیرانە" تۆڕەکانی تیرۆری خۆی لە هەموو ئاستەکانی جیهانیدا بەربڵاو کردۆتەوە و بە بەشداری راستەوخۆ لە شەڕی ناوخۆیی سووریا لە کەنار ڕێژیمی ئەسەد و هاوکاری هێزەکانی تیرۆریستی شیعە لە یەمەن و لوبنان و فلستین، تیرۆر وەک هێرش بۆ زەمینگیرکردنی کۆمەڵگای ناونەتەوەیی و ئاڵوگۆڕ و گەشەکردنی ئاشتی لە رۆژهەڵاتی ناوەراست بەکار دەبات. ئەو رێژیمە باش دەزانێت بوونی سەقامگیری و ئاشتی لە ناوچەدا بە واتای وەڵامدەری ئەو بەرامبەر بە ویستی خەڵک و رووخانەی ئەو دێت. 

ئەمرۆ تیرۆریزمی کۆماری ئیسلامی ئێران دژی نەتەوەی کورد رەهەندەکانی بەرفراوانتر بووە. هەررۆژ بە کوشتن و تیرۆری زنجیرەیی کۆلبەران و ئابلۆقەی ئابووری تیرۆریزمی دەوڵەتی خۆی دژی ژیانی ئابووری و سەرەتاییترین مافەکانی خەڵکی کوردستان بەکار دەبات و لەلایەک بە کەڵک وەرگرتن لە هێزی تیرۆریزمی سایبێری لە هەوڵی شەڕی رەوانی و دووبەرەکی خستن و گەشەپێدانی هێزی بێ بڕوایی لە ناو جووڵانەوەی کورد دایە. ئەگەر تیرۆری فیزیکی و لە ناوبردنی چالاکڤانان و رێبەرانی کورد دەبوونە هۆی کارەساتی لەنەکاو و بەرچاو، ئەمرۆ پانتایی تیرۆر هەموو تانوپۆی کۆمەڵگای گرتووە و تیرۆریزمی ئەو رێژیمە لە هەموو جێگایەک حوزووری هەیە. تیرۆری رەوانی ئەو ڕێژیمە نا دیار، هەست پێنەکراو و ژیرانەیە بۆیە مەترسی ئەو لە تیرۆری فیزیکی و لەناوبردنی جەستەی چەند چالاکێک زیاترە. لە رێگای کاناڵی تیرۆریزمی سایبێریدا کۆماری ئیسلامی ئێران بنەماکانی کۆمەڵگایەکی لەحاڵی گەشەکردن لە ناو دەبات و لە هەوڵی هێنانەدی سەرگێژی، پشێوی و ترس‌ولەرز و تەنگەژەی کۆمەڵایەتی و قووڵترکردنی قەیرانی بڕوای کۆمەڵایەتی لە کوردستاندایە. 

دادگای میکۆنۆس کۆماری ئیسلامی ئێران و فه‌لسه‌فه‌ی تیرۆریزمی ئیسلامی ئێرانی به‌ جیهان ناساند. له‌و دادگایه‌دا ده‌رکه‌وت که‌ سیاسه‌ته‌کانی تیرۆریستی ئه‌و رێژیمه‌ له‌ ئاستێکی زۆر به‌رزدا داڕێژراون و به‌شێکی جیانه‌کراو له‌ سیاسه‌تی ناوخۆیی و ده‌ره‌وه‌ی ئه‌و رێژیمه‌ن‌. 

هه‌رچه‌ند دوای ده‌رکرانی حوکمی دادگای میکۆنۆس تیرۆری چالاکانی ئۆپۆزیسیۆن له‌ ده‌ره‌وه‌ی ئێران تا راده‌یه‌ک راوه‌ستاوه‌، ماشێنی تیرۆر کۆماری ئیسلامی ئه‌مجار رووی کرده‌ ناوخۆی ئێران و خه‌نیمه‌کانی ناوخۆیی و ئه‌وانه‌ی که‌ ته‌نانه‌ت ته‌واویه‌تی کۆماری ئیسلامی ئێرانیان قبووڵ بوو گرته‌وه‌. یه‌که‌م قوربانی شه‌پۆلی تازه‌ی تیرۆری کۆماری ئیسلامی داریوش فروهه‌ر – یه‌که‌م وه‌زیری کاری کۆماری ئیسلامی و سه‌رۆکی نهضت ملی ئێران - و خێزانی ئه‌و بوون، که‌ به‌شێوه‌یه‌کی دڕندانه‌ له‌ ماڵی خۆیان کوژران. به‌دوای ئه‌ودا به‌ ده‌یان که‌س له‌ جیابیران، رۆژنامه‌ڤانان، چالاکانی مه‌ده‌نی و خوێندکاری به‌ شێوه‌کانی جۆراوجۆر بوونه‌ قوربانی ماشێنی تیرۆری ناوخۆیی کۆماری ئیسلامی ئێران و ئه‌و ره‌وته‌ ئەمرۆش بە زیندانی کردن، بێ سەروشوێن‌کردن و "حەسری" ناوماڵ کردن هەروا درێژەی هەیە.

خومه‌ینی له‌ ٢٠ی ئاگۆستی ١٩٧٩دا له‌ وته‌یه‌کدا خه‌ڵکی کورد له‌ رۆژهه‌ڵاتی کوردستان و حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێرانی به‌ دارو ده‌سته‌ی ئیسرائیل و ئه‌مریکا له‌ ناوچه‌ ناو ده‌بات و ئه‌و حیزبه‌ هه‌ڵوه‌شاوه‌ راده‌گه‌یه‌نێ. دووساڵ تێناپه‌ڕێ که‌ له‌ ساڵی ١٩٨٢ به‌ ده‌رکردنی یاسای "حدود و قصاص" ئه‌ندامان، لایه‌نگران و دۆستانی ئه‌و حیزبه‌ به‌ "محارب" و "مفسد فی الارض" ده‌ناسرێن و به‌وجۆره‌ کوشتن و تیرۆری هه‌موو ئه‌وکه‌سانه‌ی که‌ ته‌نانه‌ت پێوه‌ندی "عاتفیشیان" له‌گه‌ڵ حیزبه‌ هه‌ڵوه‌شاوه‌که‌ هه‌بێت به‌ حه‌ڵال ده‌زانرێت.

دایکی تیرۆر له‌ خه‌می له‌ ده‌ست چوونی بڕوای ئێران وه‌ک ئه‌ندامی کۆمه‌ڵگای ناونه‌ته‌وه‌یی نییه‌. خومه‌ینی له‌و باره‌دا به‌ راشکاوانه‌ وتوویه‌تی: "ئێمه‌ منه‌تمان به‌وه‌ نییه‌ که‌ جیهانی ده‌ره‌وه‌ ده‌رکمان نه‌که‌ن. ئه‌و خاینانه‌ بێ دینن، ئه‌و مونافقانه‌ی کوردستان خایین و بێ دینن. ده‌بێ دژی ئه‌وان هێز به‌کار ببردرێت. ده‌وڵه‌ت ده‌بێ به‌ توندی دژی ئه‌وان راوه‌ستێ. سوپا ده‌بێ به‌توندی ئه‌وان سه‌رکوت بکات. ئێمه‌ ئه‌وان به‌ توندی سه‌رکوت ده‌که‌ین. ئێمه‌ هه‌موو ئه‌وانه‌ی که‌ ده‌یانهه‌وێ له‌ گه‌ڵ ئه‌وان [کورده‌کان ] ده‌که‌ونه‌ گفتگۆ سه‌رکوت ده‌که‌ین." (ئایه‌توللا خومه‌ینی ٢٦ی گه‌لاوێژی ١٣٥٨).

ئه‌زموونی شه‌ره‌کانی ئه‌فغانستان و عێراق و شه‌ڕی ئه‌و دواییانه‌ی حیزبوڵای لوبنان له‌گه‌ڵ ئیسرائیل، سه‌لمێنه‌ری ئه‌و راستیه‌یه‌، که‌ تا دیکی تیرۆر مابێ، تیرۆر و تیرۆریزم به‌ شێوه‌ی به‌ربڵاوتر له‌ جاران درێژه‌ به‌ چالاکی خۆی ده‌دات. 

ئەزموونی شەرەکانی یەمەن، سووریا، تەنگەژەی سیاسی عێراق، کێشەکانی دیکەی ناوچەی رۆژهەڵاتی ناوەراست، هاوکاری هێزەکانی تاڵبان و خزمەتی لۆجیستیکی بۆ تیرۆریستەکانی ناوچەیی سەلمێنەری ئەو راستییەن کە تا دیکی تیرۆر مابێ، تیرۆر و تیرۆریزم به‌ شێوه‌ی به‌ربڵاوتر له‌ جاران درێژه‌ به‌ چالاکی خۆی ده‌دات. بە گەشەپێدانی هێزی مووشەکی "قاررەپەیمای" خۆی دوای رێککەوتنی بەرجام ئێران سەلماندی کە رێژیمێک نییە لە ئاستی ناونەتەوەییدا ببێتە شەریکی ئاوەدانکردنەوەی ئاشتی و سەقامگیری، چونکە سەقامگیری و ئاشتی گەورەترین دوژمنی ئەو ڕێژیمەن. بۆیە کۆمەڵگای ناونەتەوەیی و وڵاتانی یەکیەتی ئورووپا لە هەڵەیەکی قەرەبوونەکراودان ئەگەر لەسەر ئەو بنەمایە لە هەوڵی سەرمایەگوزاری لەسەر ئەو وڵاتە بن. 

دکتۆر سادق شه‌ره‌فکه‌ندی بوو به‌ قوربانی تیرۆری کۆماری ئیسلامی ئێران، به‌ڵام خوێنی شه‌ره‌فکه‌ندی رووی دزێوی کۆماری ئیسلامی ئێرانی به‌ هه‌موو جیهان ناساند و به‌وه‌ سه‌ره‌ڕای برینی قووڵ و سووتێنه‌ری له‌ ده‌ست چوونی رێبه‌رێکی به‌وه‌ج یه‌کێک له‌ به‌هێزترین چه‌که‌کانی کۆماری ئیسلامی ئێران له‌ ده‌ره‌وه‌ی وڵات لێ ئه‌ستێندرا.

 

نووسینی: مه‌جید حه‌قی 

لە ماڵپەری کوردستان مێدیا وەرگیراوە

لینکی سەرەکی بابەتەکە:

http://www.kurdistanmedia.com/sorani/dreje/30135

بەش: ئاگاداریه‌کان

رۆژی شەممە رێکەوتی 23.09.2017 سیمیناتێک بۆ یادی شەهیدانی "میکۆنۆس" لەشاری تامپێرێی وڵاتی فینــلاند بەڕێوە دەچێت.

درێژەی بابەت...

بەش: هەواڵی حیزبی

حدکا: پشتیوانی لە سەربەخۆیی کوردستانی باشوور، ئەرکی نەتەوەییە

دەفتەری سیاسیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران بۆ پشتیوانی لە سەربەخۆیی کوردستانی باشوور ڕاگەیەندراوێکی بڵاو کردەوە.

دەقی ڕاگەیەندراوەکە:

هاونیشتمانیانی بەڕێز!

نەتەوەی مافویستی کورد!


بڕیاری سەرکردایەتیی سیاسیی هەرێمی کوردستان بۆ بەڕێوەبردنی ڕێفراندۆم لە ٢٥ی سێپتامبردا، بڕیارێکی نەتەوەیی و پێداگری لە سەر مافێکی ئینسانی و داوایەکی ڕەوای کوردە کە دەیان ساڵە لە بەشە جیاوازەکانی کوردستاندا خەباتی بۆ دەکا و دەیەوێ خۆی بڕیار لەسەر چارەنووسی خۆی بدا.

هاوکات لەگەڵ دێموکراتیک بوون و نەتەوەیی بوون و ڕەوایی ئەو مافە، شێوازی دەستەبەرکردنەکەشی کە لە ڕێگەی گشتپرسی لە کوردستاندا وەدی دێ، شێوازێکی دێموکراتیک و سەردەمیانە و ئاشتیخوازانەیە کە نیشان لە گەشەکردن و وشیاریی سیاسیی نەتەوەی کورد و خەڵکی کوردستان دەدا کە لە ناوچەیەکی لێوانلێو لە تێرۆر و ڕەشەکوژی و بیری دواکەوتوو و چەقبەستوودا، بیری سەردەمیانە و دێموکراتیکی هەیە و بە مێکانیزمی دێموکراتیک و پێشکەوتوانە دەیەوێ مافەکانی خۆی وەدی بێنێ و ئیرادەی نەتەوەیی و دێموکراتیکی بسەلمێنێ.

ئێمە لە حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێراندا هەم پێشتریش بە ڕەسمی ڕامانگەیاندووە کە ئەو مافە بە مافێکی ڕەوای کورد لە کوردستانی باشووور دەزانین و هەم بە شێوەی جیددی پشتیوانی لە ڕێفراندۆم بۆ سەربەخۆیی کوردستانی باشوور دەکەین. لێرەدا وێڕای دووپاتکردنەوەی ئەو پشتیوانیە، ڕوو لە گەلی کورد لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان و وەکوو بەشێکی ژێر ستەم بەڵام وشیار و لەسەرهەست وخاوەن بڕیاری کوردستان دەکەین کە:

یەکەم: لەم ڕۆژانەدا تاکوو ڕۆژی بەڕێوەچوونی ڕێفراندۆم بە هەرشێوەیەکی تەبلیغی کە بۆتان دەکرێ پشتیوانیی خۆتان لە ڕێفراندۆم بۆ سەربەخۆیی کوردستانی باشوور دەرببڕن و لە ڕۆژی ئەنجامدانی ڕێفراندۆمیشدا بە هەڵکردنی ئاڵای کوردستان و پۆشینی جلوبەرگی کوردی و ئامادەبوون لە شوێنە گشتییەکان بەو جلوبەرگ و ئاڵاوە، نیشان بدەین کە نەتەوەی کورد لە هەموو بەشەکانی کوردستاندا پشتیوان و هاوسۆزی یەکن.

دووهەم: هەموو ئەندامان و لایەنگرانی حیزبی دێموکرات لە دەرەوەی وڵات و لە کوردستانی باشوور بە هەرشێوەیەک کە بۆیان دەکرێ لە ئاهەنگ و هاندانەکان بۆ پشتیوانی لە رێفراندۆم و سەربەخۆیی کوردستانی باشووردا حوزووری بەرچاویان هەبێ و بە هەڵگرتنی دروشمی پێوەندیدار یارمەتیدەر بۆ گەشەکردنی پشتیوانییەکان بن. 

سێهەم: بە وەرێخستنی کەمپەینی تایبەت لە تۆڕە کۆمەڵایەتیەکاندا و پڕوپاگەندەی تایبەت بەو بوارە، واژۆی پشتیوانی بۆ سەربەخۆیی کوردستانی باشوور کۆ بکەنەوە و لەو بوارەشدا دەوری خۆتان بۆ هاندان بگێڕن و یارمەتیدەربن بۆ گەیشتنی نەتەوەی کورد لە بەشێکی نیشتماندا بە مافە رەواکانیان.

سیاسەت و باوەڕی حیزبی دێموکرات لە سەرەتای دامەزارنیەوە و لە بونیاتنانی کۆماری کوردستانەوە تاکوو ئێستا ئەوە بووە و هەیە کە کورد وەکوو یەک نەتەوە دەبینێ کە بە بێ ویستی خۆی خاکەکەی بە سەر چوار وڵاتدا دابەش کراوە و گەشەکردنی خەباتی کورد لە هەر بەشێکدا، بە سەرکەوتن و دەسکەوتی هەموو کورد دەزانێ . خەباتی کورد لە باشوور و لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان دەتوانن و دەبێ پشتیوانی یەک بن بۆ هەرچی زیاتر گەشەکردن و نزیکبوونەوەیان لە ئاواتە نەتەوەیی و دێموکراتیکەکان.

ڕێفراندۆمی سەربەخۆیی لە کوردستانی باشوور بووژاندنەوەی کۆماری کوردستانە.

حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران
دەفتەری سیاسی

٢٥ی خەرمانی ١٣٩٦ی هەتاوی
١٦ی سێپتابری ٢٠١٧ی زایینی

بەش: چالاکیه‌کان

یازدەهەمین کۆنفرانسی ئەندامانی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئیران لە فینلاند بە بەشداری زۆربەی ئەندامانی حیزب لە فینلاند و نوێنەری رێبەری حیزب لە شاری

درێژەی بابەت...

بەش: چالاکیه‌کان

بە بەشداری نوێنەری زۆربەی هەرە زۆری حیزبەکانی کوردستان چالاک لە فینلاند و نوێنەری فیدراسیۆنی کۆمەڵە کوردیەکانی فینلاند بڕیار درا میهرەجانێک بۆ پشتیوانی لە پرۆسەی سەربەخۆیی کوردستان پێک بێت.

درێژەی بابەت...

بەش: هەواڵی گشتی

ئێمە هێرشی تیرۆریستی رۆژی هەینی 18.8.2017 بۆ سەر خەڵکی بێ تاوان لە شاری تورکوو کە بوو بە هۆی گیان لە دەستدانی                Kuva: Iltalehti

درێژەی بابەت...

چالاکیه‌کان